Romax - Bitkisel T�pta Uzman Doktor G�r��

Modern t�pta gerek romatizma, gerek damar hastal�klar�, gerekse di�er bir�ok hastal��n medikal yani ila�l� tedavisinde �zerinde y�llar s�ren ara�t�rmalar yap�lm��, kobay ve insan denekleri �zerinde a�ama a�ama etkinli�i denenmi�, yan etkileri - etkinli�i - dozaj� vs.. belirlenmi� ve sa�l�k bakanl�klar�ndan ruhsat alm�� ila�lar kullan�l�r ve do�rusu da budur. Ancak �u da unutulmamal�d�r ki modern t�pta kullan�lan ila�lar�n �ok b�y�k k�sm� bitkilerden do�al yada sentetik yolla �retilir yani bitkiler asl�nda ve ayn� zamanda ila�t�rlar. B�t�n mesele bitkileri tedavide kullan�rken ila�lar�n yerine kullanmamak yani onlar� b�rakmamak, doktorlar�n ve bitki konusunda uzman ki�ilerin tavsiyelerine g�re kullanmak ve kesinlikle merdivenalt� tabir edilen k�t� hijyenli veya ruhsats�z yerlerden bitki almamak.

�imdi biraz bitkisel t�ptan bahsedelim dilerseniz...

Bitkisel ila�lar�n b�t�n d�nyadaki toplam pazar pay�n�n 2000 y�l� i�in yakla��k 60 milyar dolar oldu�u tahmin edilmektedir ve bu, d�nyadaki y�ll�k ila� pazar�n�n yakla��k % 20'sini olu�turmaktad�r. D�nya Sa�l�k Organizasyonu (WHO) 2000 y�l�ndaki raporunda, Avrupa, Avustralya ve Kuzey Amerika'da ya�ayan insanlar�n yakla��k %50'sinin alternatif-destekleyici tedavi metodlar�ndan (CAM) birini kulland�klar�n� ve bu metodlar i�inde en �ok kullan�lan�n da bitkisel ila�lar oldu�unu a��klam��t�r. Ayn� raporda �in'de kullan�lan bitkisel ila�lar�n, ayn� �lkede total olarak kullan�lan ila�lar�n yakla��k %30-50'sini olu�turdunu ve ekonomik a��dan daha s�k�nt�l� olan �lkelerde ise (Afrika k�tas� gibi) halk�n halen geleneksel tedavi metodlar�n� kulland�� ifade edilmi�tir.

Bitkilerin ila� olarak kullan�lmas� yaz�l� tarihten �ncesine dayanmaktad�r. 60.000 y�ll�k Kuzey Irak'ta ortaya ��kar�lan bir Neandertal kaz�s�nda 8 bitki t�r�ne ait polenler bulunmu�tur. Bu bitkilerden yedisi g�n�m�zde bitkisel ila� olarak da kullan�lmaktad�r. Eski �in, M�s�r ve Asur yaz�lar�nda bitkisel tedavi ile ilgili detayl� a��klamalar bulunmaktad�r. Hipokrat, bitkilerin kullan�lmas�n� �nermi�tir. Halen g�n�m�zde de ge�erlili�ini korumakta olan ve M� I. y�zy�lda Yunan doktor Pednios Dioscorides taraf�ndan yaz�lm�� olan De Materia Medica, ilk Avrupa k�kenli sistematik bitki kitab�d�r.

D�nya Sa�l�k �rg�t�, 1985 y�l�nda t�m n�fusunun %75'inin veya 4milyar insan�n t�bbi gereksinimleri olarak bitkilere g�vendiklerini ortaya koymu�tur. Bitkilerin ila� olarak d�zenlendi�i ve kabul edildi�i Almanya'da normal modern ila�lar�n yan�s�ra bu t�r �r�nler de s�kl�kla re�ete edilmektedir. 1988'de Almanya'da E Komisyonu kurulmu� ve bitkisel ila�lar�n g�venilirli�i ve etkinli�i ciddi olarak ele al�nm�� ve incelenmi�tir. Bu komisyon, geleneksel bitki kullan�mlar�n� g�zden ge�irmekte, herhangi bir etkisi oldu�u iddia edilen bir bitki i�in bilimsel bir kaynak olup olamayaca��n� ara�t�rmakta ve izin verilebilecek dozlar� ve kullan�m alanlar�n� belirlemektedir. Bu komisyon 400'den fazla bildiri yay�nlam�� ve 200'den fazla bitkinin kullan�m�n� onaylam��t�r. Almanya'da en �ok re�ete edilen 100 ilac�n ilk alt�s� bitkisel ila�t�r.

Almanya'n�n aksine ABD'de bitkisel ila�lar�n kullan�m� ve sat�� ile ilgili herhangi bir d�zenleme bulunmamaktad�r. Bug�n ABD'de bu t�r �r�nler diyete ek �r�n (dietary supplement) olarak adland�r�lmakta ve bu �r�nlerin sat�m� i�in herhangi bir ko�ula uymak gerekmemektedir. FDA herhangi bir �r�n�n sat��n� durdurmadan �nce o �r�n�n zararl� oldu�unu kan�tlamak zorundad�r. 1994 y�l�nda yaz�lan The Dietary Supplement Health and Education Act, v�cut yap� ve fonksiyonlar�nda ek aktivite g�sterdi�ini iddia edebilmelerine olanak tan�m��t�r. Bu iddialar kutuda etiketlerde yer alabilmekte ancak herhangi bir hastal�� tedavi etti�i, iyile�tirdi�i veya �nledi�i iddias�nda olmay�p g�venilebilir ve yanl�� y�nlendirici olmamak zorundad�r ve �irketin dosyalar�nda bilimsel kan�tlar� bulunmal�d�r. Bu nedenle de Amerikan k�kenli bu t�r �r�nlerin etiketlerinde " This statement has not been evaluated by the Food and Drug Administration" yaz�s�na rastlars�n�z.

Birle�ik Devletler Farmakopesi (United States Pharmacopeia (USP)) ve Ulusal Kodeksi (National Formulary) (USP24-NF19), FDA ile s�k� i�birli�i i�inde �al��arak 8 bitkisel ek �r�n i�in d�zenleyici standartlar belirlemi�tir: ah�rkarha (bir �e�it krizantem) (Tanacetum parthenium) (feverfew), sar�msak (Allium sativum) (garlic), ginkgo (Ginkgo biloba), Asya ginsengi (Panax ginseng), papatya (Matricaria chamomilla) (chamomile), hurma (saw palmetto), binbirdelik otu (Hypericum perforatum) (St. John's wort) ve toz kedi otu (valeryen). USP di�er bitkisel �r�nler i�inde �al��malar yapmaktad�r.

Uyulmas� gereken yol klasik (modern) t�bb�n bitti�i yerde alternatif (tamamlay�c�) t�p ba�lanmas�d�r. Fakat baz� hastal�klarda hem modern t�p hemde alternatif (tamamlay�c�) t�p birarada kullan�lailinir ve faydas� olur. Alternatif (tamamlay�c�) t�p asla ve asla tek ba��na bir tedavi sistemi de�ildir. Aktarlarda al�nan bitkiler veya herbalistlerin �retti�i ve piyasaya s�rd�kleri kaps�ller tek ba��na hastal�klara fayda vermez. Piyasada azeri-g�rc� veya mahalle aras�nda kendilerine bioenerjist denilen ki�iler alternatif (tamamlay�c�) t�p'��lar de�ildirler. Alternatif t�p e�itimleri, modernt t�p e�itimlerinden daha a��r ve sorumluluklar� daha geni�tir. Profesyonel bir alternatif (tamamlay�c�) t�p e�itmeni modern t�bb�'da �ok iyi bilmesinin yan�nda, etiksel anlamda hasta haklar�n� �ok iyi bilmek zorunda oldu�unu da bilmelidir. Bu nedenle bitkisel ila�lar� da sa�l�k ve tar�m bakanl��ndan ruhsat alm�� olanlardan se�meli ve uzman�n�n tavsiyesiyle kullanmal�y�z.

Bitkilerden �arp�c� �rnekler ;

♦ �la�lar�n y�zde 75'inden fazlas� bitkilerden �retiliyor.
♦ �lk antibiyotik olan Penisilin : Penicillum Notatum denen mantardan �retilir
♦ Tansiyon ilac� olan reserpin, asya �al�s�ndan elde edilir.
♦ Bir�ok �ks�r�k ilac�n�n yap�s�nda, bitkiler bulunmaktad�r.
♦ Alzheimer, unutkanl�k, damar bozukluklar� i�in Ginkgo biloba bitkisi yayg�n olarak kullan�lmaktad�r.
♦ Opiyatlar (morfin, kodein ve yar� sentetik t�revleri) g��l� a�r� kesicilerdir ve ezilmi� ha�ha�tan �retilirler.
♦ Kanser ila�lar�n�n �o�u: Porsuk a�ac�, g�z �i�demi ve �e�itli manolya t�rlerinden �retilir.
♦ Me�hur ASP�R�N : 1897 y�l�nda s��t a�ac� yapra��ndan �retilen asetilsalisilik asit'ten �retmi�tir.
♦ Pakistan'daki bitkilerle �al��arak 'leishmania' ve 'epilepsi' hastal��n�n tedavisi i�in baz� yeni maddeler de elde edilmi�tir. Yak�nda piyasaya s�r�lmesi muhtemeldir.
♦ Prostat ve meme kanserinin tedavisinde kullan�lan Taxan : Porsuk a�ac�ndan �retilir.
♦ Cezayir menek�esi lenf t�m�rlerine kar�� etkili vinka alkoloidler a��s�ndan �ok zengindir.
♦ Modern anti-kanser ila�lar� topotecan ve irinotecan �in'de yeti�en mutluluk a�ac� adl� bitkiden elde edilir.
♦ Kan kanserine (l�semi) tedavisinde vinblastin ve vincristin alkaloitlerini i�eren, Madagaskar k�kenli Cezayir menek�esi / Vinca rosea kullan�lmaktad�r.

Bu �rnekleri �o�altmak m�mk�n. Bugun halen Kansere kar�� kullan�lmak �zere yeni aktif maddeler bulmak i�in bilim adamlar� gittik�e artan bir ilgiyle geleneksel y�ntemlerde kullan�lan �ifal� bitkileri incelemektedirler.

Bug�n Almanya'da modern t�p ile destekleyici t�p birle�tirilmi�tir. Bat� t�bb�, Do�u t�bb� ile yan yana uygulanmaktad�r. 2001 y�l�nda, yani bir y�l�n i�inde, bir kantaron otu Almanya'da 40 milyon doktor re�etesine girmi�tir

Belli bir hastal�kta, bir belirtide, faydal� olabilece�ini �ng�r�len molek�l�n ila� haline gelebilmesi i�in, �nce klinik �ncesi (preklinik) �al��malar�n�n yap�lmas� gerekmektedir. Bu a�amada deney hayvanlar�ndan elde edilen �e�itli dokularda (in vitro izole organ), �e�itli h�cre suspansiyonlar� veya k�lt�rlerinde, deney hayvanlar�nda geli�tirilen �e�itli hastal�k modellerinde s�zkonusu molek�l�n etkilili�iyle ilgili �al��malar yap�l�r. Ayr�ca bu d�nemde �e�itli deney hayvanlar�nda molek�l�n k�sa ve uzun s�reli kullan�m�yla toksisite deneyleri yap�l�r. Bu a�amalardan ba�ar�yla ge�en molek�l�n etkilili�i ve g�venlili�i k�s�tl� say�da insan �zerinde denenmeye ba�lan�r.

Faz �al��malar� diye bilinen klinik ila� ara�t�rmalar�n�n ilk a�amas� (Faz I �al��malar�), baz� �zel durumlar haricinde, g�n�ll�ler �zerinde yap�l�r ve molek�l�n dozu, farmakokineti�i ve g�venlili�i konusunda bilgi edinilir.

Faz II �al��malar� ise ila� olmaya aday molek�l�n ilk defa hastalarda denendi�i ve doz aral��, etkililik ve g�venlilik konusunda bilgiler edinildi�i �al��malard�r.

Faz III �al��malar� ise daha fazla say�da hasta �zerinde ve �ok merkezli olarak yap�lan �al��malard�r.

Bu a�amalardan ba�ar�yla ge�en molek�l, �lkenin sa�l�k otoritesinden gerekli izinleri ald�ktan sonra ila� olarak piyasaya ��kmakta ve insanl��n hizmetine sunulmaktad�r. Bu zorlu s�re� yakla��k 8-13 y�l� ve 0.8 milyar dolar� bulabilen ara�t�rma-geli�tirme harcamas�n� gerektirmektedir.

�zetle bitkiler sa�l��m�z�n vazge�ilmez destek�ileridir, binlerce y�ld�r insan onlarla ifa bulmu�tur ve g�n�m�zde tekrar �ifal� bitkilere d�n�� ba�lam��t�r. �ifal� bitkileri gerek hasta olmadan sa�l�m�z� koruma ve g��lendirme amac�yla, gerekse hasta olduktan sonra ila�lara destek veya ek olarak uzman kontrol�nde kullanabiliriz.